او را ملاقات مىكردند و احساسات تلخ خود را عليه حاكم اموى بيان مىداشتند ، آرام مىنمود . حسن ( ع ) ، مدّت زيادى زندگى نكرد و در سال 49 / 669 خيلى قبل از معاويه درگذشت . معاويه خلافت را در سن 58 سالگى از حسن گرفت و در سال 60 / 680 در سن 77 سالگى مرد . درحالىكه حسن در زمان كناره‌گيرى از خلافت تنها 38 سال داشت و در سن 45 يا 46 سالگى رحلت كرد . توجّه به اين اختلاف سنّى بسيار مهم است ، بخصوص وقتى كه درباره نقشه‌هاى جاه‌طلبانه معاويه ، به استمرار خلافت در خاندانش انتصاب فرزندش يزيد به عنوان وارث و جانشين او بينديشم . انجام اين نقشه‌هاى جاه‌طلبانه ، به خاطر شرايط صلح كه بر اساس آن حسن ( ع ) از خلافت صرفنظر كرد ، امكان نداشت و با توجه به تفاوت زياد سنّى [ سال ] ، معاويه نمىتوانست به مرگ حسن ( ع ) ، قبل از خود امّيدوار باشد . لذا معاويه به منظور اينكه نقشه خود را اجرا كند ، و به آرزوى خود برسد مىبايست حسن ( ع ) را از صحنه خارج سازد . اكثر مآخذ اعم از شيعه و سنّى و مورخّين و محدّثين علّت مرگ حسن ( ع ) را زهرى مىدانند كه جعده بنت الاشعث همسر امام حسن ( ع ) بوى خوراند . ( 78 ) روايت مىشود كه معاويه ، همسر حسن ( ع ) را با وعده مقدار زيادى پول و ازدواج با پسرش يزيد اغوا كرد و او را به مسموم كردن حسن واداشت . پس از اينكه جعده وظيفه خود را به انجام رساند معاويه به وعده پرداخت پول به او وفا كرد ولى از ازدواج او با يزيد سرباززد و به كنايه گفت كه ؛ من براى زندگى پسرم ارزش قائلم . ( 79 ) شواهد كامل تاريخى نشان مىدهند كه معاويه به آرزوى انتصاب فرزندش به جانشينى خود كه بلافاصله پس از مرگ حسن صورت گرفت ، رسيد . اين واقعه همراه با مدارك ديگر موجود در مآخذ ، اين حقيقت را روشن مىكند كه معاويه احتمالا محرّك مسموم ساختن حسن بوده است گرچه اين احتمال به وضوح تثبيت نمىشود با وجود اين ، در اين واقعيّت كه علّت مرگ حسن زهرى بوده است كه توسط همسرش جعده ترتيب يافته بود ، به عنوان يك حقيقت تاريخى ، جاى هيچ‌گونه شكّى باقى نمىگذارد . بنا به گفتهء خود حسن ( ع ) ، اين